Andri Þór Guðmundsson, stjórnarformaður Beru móðurfélags Ölgerðarinnar, og fyrrum forstjóri Ölgerðarinnar til tveggja áratuga segir fyrirtækið alltaf hafa hagað sínum samningum þannig að þeir séu í samræmi við lög. Honum þyki leitt að heyra hvernig minni samkeppnisaðilar upplifa framgöngu Ölgerðarinnar á markaði. Samkeppniseftirlitið réðst í húsleit hjá Ölgerðinni á föstudag og hefur hafið rannsókn á meintri misnotkun fyrirtækisins á markaðsráðandi stöðu.Stjórnarformaður Beru, móðurfélags Ölgerðarinnar, hafnar því að einkaréttarsamningar séu gerðir við veitingahús og aðra stórnotendur. Komi einhverjar brotalamir í ljós við rannsókn Samkeppniseftirlitsins séu það mistök sem fyrirtækið axli ábyrgð á.„Leitt að heyra hvernig minni samkeppnisaðilar eru að upplifa okkar framgöngu“Í Kveik í gærkvöld sögðu samkeppnisaðilar Ölgerðarinnar að fyrirtækið reyndi markvisst að útiloka vörur keppinauta til að mynda á börum og veitingastöðum.„Mér þótti leitt að heyra af því hvernig minni samkeppnisaðilar eru að upplifa okkar framgöngu á markaðnum. Við höfum undanfarin áratug hegðað okkur eins og við kunnum að vera í markaðsráðandi stöðu,“ segir Andri.Allt starfsfólk Ölgerðarinnar hafi fengið þjálfun í samkeppnisrétti. „Við höfum hagað öllum okkar samningum þannig að þeir séu í samræmi við lög. Þannig viljum við vinna og mér þykir leitt ef upplifunin er önnur,“ segir Andri.Viðskiptavinum frjálst að stýra sínu vöruúrvaliAndri segir fyrirtækið ekki gera einkaréttarsamninga við veitingahús eða bari „Viðskiptavinum er frjálst að stýra sínu vöruúrvali sjálfir,“ segir hann. Samningar, eins og sá sem var sýndur í Kveik og var gerður við nemendafélag, séu álitnir öðruvísi. Það séu kostunarsamningar og Ölgerðin geri fjölda slíkra við íþróttafélög, félagasamtök og annað slíkt. „Það kann að vera að það þarfnist endurskoðunar og ef við höfum eitthvað gert vitlaust í þessari samkeppni þá að sjálfsögðu bregðumst við við því og leiðréttum það,“ segir hann.Ekki meðvitaður um nein frávik frá verklagiEn við höfum talað við þónokkra, minni framleiðendur, sem hafa þessa sögu að segja. Er það þá ekki rétt?„Okkur hefur vaxið ásmegin undanfarna tvo áratugi. Við þekkjum sannarlega að vera minni aðili á markaði. Fyrir tuttugu árum vorum við minni aðilinn,“ segir Andri. Ölgerðin hafi síðan þá verið í öflugri markaðssetningu og vöruþróun, ásamt því að framleiða vörur sínar og prófað á Íslandi.„Og neytendum hefur líkað við okkar vörur. Við höfum hegðað okkur eins og við kunnum að vera markaðsráðandi og ef einhverjar brotalamir þar á þá mun það koma í ljós í þessari rannsókn hjá Samkeppniseftirlitinu. Ég er ekki meðvitaður um nein frávik frá þessu verklagi okkar og þykir leitt ef þetta er upplifun okkar samkeppnisaðila,“ segir Andri.„Okkar hagsmunir að hér sé samkeppni“Hann segist skilja að minni brugghús séu ósátt við sína stöðu. Rekstrarumhverfi þeirra sé erfitt. Örbrugghús hafi stuðlað að betri bjórmenningu og öflugri samkeppni á markaðnum. „Það er vel. Það eru okkar hagsmunir að hér sé samkeppni og við viljum ýta undir og stunda eðlilega viðskiptahætti. Við teljum að við höfum gert það af heilum hug, segir hann. Það er sannarlega ekki í okkar DNA að hafa rangt við í viðskiptum,“ segir Andri.Ef að þið, stjórnendur, kannist ekki við þetta, eru þetta þá einstaka starfsmenn hér sem eru að fara út fyrir sitt valdsvið?„Það hef ég ekki upplýsingar um og þykir leitt ef svo kynni að vera. En okkar verklag er alveg skýrt við gerum ekki einkaréttarsamninga,“ segir Andri.Einu undantekningarnar séu styrktarsamningar við nemendafélög, tónlistarfólk eða annað slíkt. Sé það ekki í samræmi við lög og reglur, verði það lagað.„Því að vera stór og sterkur aðili á markaðnum fylgir ábyrgð og við vitum hvernig er að vera minni aðilinn á markaðnum og ég hef fullan skilning á þeirra stöðu á markaðnum.“Upplýsingar um að Ölgerðin sé ráðandi á ákveðnum mörkuðum liggi ekki fyrirEn er ekki ljóst að þið séuð markaðsráðandi? „Við höfum hegðað okkur eins og við kunnum að vera markaðsráðandi en þær upplýsingar liggja ekki fyrir vegna þess að við höfum ekki upplýsingar um alla markaði,“ segir Andri.Þær upplýsingar sem þeir hafi komi úr gögnum frá stórmörkuðum, til að mynda um vatnsmarkað og aðra óáfengja drykkjarvörur.Ekki Ölgerðin sem lætur bareigendur skipta Red Bull út fyrir OrkuÍ Kveik pantaði fréttamaður áfengan drykk í Red Bull á bar. Hann fékk hins vegar drykk blandaðan í orkudrykk frá Ölgerðinni, Eilífa orku. Andri segir Ölgerðina ekkert hafa um vöruúrval að segja eða hvernig vörurnar þeirra séu bornar fram.„Viðskiptavinir okkar, barir, kjósa og bjóða upp á þessa vöru. Hún þykir góð og er sannarlega ódýrari. Og ég veit að veitingaaðilar, hafa margir hverjir, verið að berjast í bökkum og sjálfsögðu horfa þeir í hverja krónu sem þeir geta velt í rekstrinum,“ segir hann.Komi í ljós brot á samkeppnislögum gengst Ölgerðin við þvíRannsóknir Samkeppniseftirlitsins geta tekið langan tíma, jafnvel einhver ár. Ætlið þið að ráðast í einhverjar breytingar núna strax eða endurskoðun?„Við erum að sjálfsögðu að vinna mjög þétt með Samkeppniseftirlitinu og viljum auðvitað leiða þetta mál til lykta sem allra allra fyrst,“ segir Andri. „Við munum taka allt til skoðunar og eins og ég segi þá höfum við hagað okkar samningagerð undanfarinn áratug, eða svo, í samræmi við það að við kunnum að vera markaðsráðandi,“ segir Andri.„Þannig ég fullyrði að það séu engir einkakaupasamningar í gangi við viðskiptavini og ef að slíkt kemur í ljós hjá Samkeppnisstofnun er augljóslega um slys eða mistök að ræða við höfum mögulega farið fram úr okkur, segir hann. Og því munum við alltaf gangast við ef svo kynni að vera en ég hef engar upplýsingar um að svo sé,“ segir Andri Þór.

Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, segir gríðarlega mikilvægt að markaðir séu opnir og að það sé ekki komið í veg fyrir að ný fyrirtæki komist inn á þá. Umfjöllun Kveiks hafi ekki komið á óvart. „Það er auðvitað þannig að við erum í reglulegum samskiptum við fyrirtæki á þessum markaði sem og öðrum, svo við erum að fá fjöldann allan af ábendingum. Þannig það er svo sem ekki margt sem kemur okkur á óvart í þessari reifun.“Páll segir að lítil fyrirtæki sem upplifi hindranir snúi sér til Samkeppniseftirlitsins.„Þessi markaður er ekkert öðruvísi hvað það varðar og það er gríðarlega mikilvægt fyrir samkeppni í landinu að markaðir séu opnir og að það séu ekki miklar hindranir og ekki hindranir fyrir nýja aðila til að komast inn á markaði og starfa við hlið þeirra stærri.“Viðmælendur fréttastofu halda því fram að Ölgerðin hafi útilokað samkeppnisaðila árum saman, Samkeppniseftirlitið hafi um langa hríð fengið ábendingar en brugðist seint við. Páll segir að vel sé hægt að ræða þann vinkil líka, Samkeppniseftirlitið fái fjöldann allan af ábendingum. „Við höldum sérstaklega utan um ábendingar og við vegum þær og metum og svo er það okkar að meta hvenær eru orðnar nægilega skýrar vísbendingar til þess að farið sé í rannsókn.“Páll segir ekki liggja fyrir hversu langan tíma rannsóknin taki, það velti á ýmsum þáttum, slíkar rannsóknir taki oft fleiri ár.“„En er rannsóknin viðameiri heldur en akkúrat þessir hlutir sem þarna voru? Ég get ekki farið út í það á þessu stigi.“

Bandaríski sjóherinn leitaði árangurslaust að manni sem Trump segir hafa sannfært sig um yfirburði gamallar tækni. Ákvörðun forsetans gæti kostað milljarða dala.

Súkkulaðimyndir á umbúðum Swiss Miss kakódufts gefa ranga hugmynd um innihald vörunnar, að mati dansks lögmanns sem hefur kært niðurstöðu Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur til atvinnuvegaráðuneytisins. Eftirlitið telur myndirnar vísa til bragðsins og vill að niðurstaða þess standi.

Stjórnarformaður móðurfélags Ölgerðarinnar segist ekki vita til þess að einkasöluákvæði hafi verið sett í samninga fyrirtækisins við bari, skemmtistaði og veitingahús sem geri þeim óheimilt að versla drykki af öðrum framleiðendum eða birgjum.

Stjórnarformaður móðurfélags Ölgerðarinnar segist ekki vita til þess að einkasöluákvæði hafi verið sett í samninga fyrirtækisins við bari, skemmtistaði og veitingahús sem geri þeim óheimilt að versla drykki af öðrum framleiðendum eða birgjum.

Stjórnarformaður móðurfélags Ölgerðarinnar segist ekki vita til þess að einkasöluákvæði hafi verið sett í samninga fyrirtækisins við bari, skemmtistaði og veitingahús sem geri þeim óheimilt að versla drykki af öðrum framleiðendum eða birgjum.

Félagið keypti Hótel Hellu árið 2022. Einn selj­enda fór fram á gjaldþrota­skipti þar sem greiðslur sam­kvæmt kaup­samningi voru ekki inntar af ­hendi.

Jón Guðni Ómarsson, bankastjóri Íslandsbanka, segir skýr markmið um kynjajafnvægi mikilvæg til að tryggja að góður ásetningur skili sér í raunverulegum árangri.

Elko leggur til að virðisaukaskattur verði felldur niður af viðgerðum á raftækjum heimila og sölu notaðra og endurnýjaðra raftækja.

Bandarískur eignastýringarrisi, sem á talsvert undir í mörgum Kauphallarfélögum hér á landi, hefur á síðustu dögum staðið að sölu fyrir samtals milljarða króna í Íslandsbanka og Arion og er mögulega búið að losa um alla sína hluti í stóru skráðu viðskiptabönkunum.

Fossar fjárfestingarbanki hf. hefur lokið sölu á nýjum skuldabréfaflokki FOS 28 1 sem gefinn er út undir 15.000.000.000 útgáfuramma bankans. FOS 28 1 er almennur skuldabréfaflokkur sem ber breytilega vexti tengda eins mánaðar REIBOR vöxtum auk vaxtaálags með lokagjalddaga þann 27. október 2028.

Seðlabankinn mun minnka reglubundin gjaldeyriskaup úr 12 milljónum evra á viku í 6 milljónir evra á viku.

Tæknin mótar líf okkar nútímamanna svo rækilega að það finnst líklega fáum tilefni til að ræða það sérstaklega. Ríkustu menn heims eru allir stofnendur og stjórnendur tæknifyrirtækja og hraði breytinganna er slíkur að sumir óttast að mannkynið steypist …

Nýr íslenskur vefur er kominn í loftið sem býður upp á yfir 170 hugmyndir að notkun gervigreindar.

Næsta kynslóð vinnutölva mun undirbúa verkefni fyrir notendur að eigin frumkvæði eins og að finna flug og gistingu.

Seðlabanki Íslands mun halda áfram reglubundnum gjaldeyriskaupum sínum á millibankamarkaði fram til 30. nóvember nk. Kaupin verða þó minnkuð úr 12 milljónum evra á viku í 6 milljónir evra á viku frá og með 16. október. Kaupin fara fram á þriðjudögum og fimmtudögum skömmu eftir opnun markaðarins, þrjár milljónir evra í hvert skipti.

Ráðgjafarfyrirtækið McKinsey bætt við nýrri hermiæfingu þar sem starfsumsækjendur ræða við gervigreind.

Störfum hjá Netflix verður fækkað um í kringum eitt þúsund, eða sem nemur sex prósentum af starfsfólkinu, að sögn bandarískra fjölmiðla, en hægt hefur á vexti streymisveitunn

Íslenska tæknifyrirtækið GreenFish undirritaði í dag samstarfssamning við Supratechnic, sem er hluti af USP Group Ltd., um að koma Afla, nýju smáforriti GreenFish fyrir smábátaútgerðir, á markað í Malasíu, Singapúr og Indónesíu.

Hlutabréfaverð Beru hefur ekki verið lægra síðan í desember 2023.

Marine Le Pen leiðir í könnunum fyrir næstu forsetakosningar. Hún boðar niðurskurð, breytta innflytjendastefnu og breytingar á samstarf við Evrópusambandið.

Samkeppnisaðilar Ölgerðarinnar segja fyrirtækið markvisst reyna að útiloka vörur sínar á börum, veitingahúsum, útihátíðum og hjá nemendafélögum. Þetta er meðal þess sem kom fram í Kveik í gærkvöld en í þættinum var veitt innsýn í viðskiptahætti fyrirtækisins sem er eitt það stærsta sinnar tegundar hér á landi.Samkeppniseftirlitið hefur hafið rannsókn á háttsemi Ölgerðarinnar á drykkjarvörumarkaði og réðst í húsleit á skrifstofum Beru, móðurfélags Ölgerðarinnar fyrir helgi. Til skoðunar er hvort fyrirtækið sé í markaðsráðandi stöðu á viðkomandi mörkuðum og hvort fyrirtækið hafi virt bann samkeppnislaga við misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Hvað þýðir að vera í markaðsráðandi stöðu? Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu felur markaðsráðandi staða í sér að fyrirtæki hafi svo mikinn efnahagslegan styrk að það geti hindrað virka samkeppni og starfað að verulegu leyti án þess að þurfa að taka tillit til keppinauta, viðskiptavina eða neytenda. Við matið er meðal annars litið til markaðshlutdeildar, aðgangshindrana, fjárhagslegs styrks og stöðu keppinauta.Samkeppniseftirlitið segir að yfir 50% markaðshlutdeild gefi sterka vísbendingu um markaðsráðandi stöðu, en lægri hlutdeild útiloki hana ekki. Markaðsráðandi staða er leyfileg en fyrirtæki mega ekki misnota hana.En telst Ölgerðin markaðsráðandi á drykkjarvörumarkaði, að einhverju eða öllu leyti?Í byrjun síðasta árs var greint frá kaupum Ölgerðarinnar á fyrirtækjunum Gæðabakstri og Kjarnavörum. Samkeppniseftirlitið ákvað að aðhafast ekki vegna samrunans. Í ákvörðuninni er hins vegar ítarlega fjallað um mögulega markaðsráðandi stöðu Ölgerðarinnar á drykkjarvörumarkaði og þar kemur fram að fyrirtækið sé með allt að 80% hlutdeild á ákveðnum sviðum markaðarins. Samkeppniseftirlitið fullyrðir ekki að fyrirtækið sé markaðsráðandi en segir þó:„Ölgerðin hefur háa markaðshlutdeild í drykkjarvöru, bæði áfengri og óáfengri, þar sem hlutdeildir yfir 50% gefa löglíkur fyrir markaðsráðandi stöðu.“Í skriflegu svari til Kveiks sögðust forsvarsmenn Ölgerðarinnar ekki hafa forsendur til að meta nákvæmlega hvort fyrirtækið væri markaðsráðandi, enda hefði fyrirtækið ekki áreiðanlegar upplýsingar um stærð annarra aðila á markaði.Í Kveik í gær var sýnd kynning sem Ölgerðin lét gera í samningaviðræðum við lítinn veitingastað sem var opnaður á höfuðborgarsvæðinu í fyrra.Í kynningunni fer Ölgerðin ítarlega yfir sterka stöðu sína á markaði. Þar kemur meðal annars fram að sex af tíu mest seldu gosdrykkjum á landinu séu frá Ölgerðinni og að fyrirtækið sé með 56 prósenta hlutdeild á þeim markaði. Kristall sé langstærsta vörumerkið í kolsýrðum vatnsdrykkjum og að heildarhlutdeild Ölgerðarinnar í vatnsdrykkjum sé tæp 90 prósent. Úr glærukynningu Ölgerðarinnar Þá sé Collab, sem Ölgerðin framleiðir, vinsælasti orkudrykkurinn. Í kynningunni segir að Gull Lite sé langmest seldi bjórinn í ÁTVR með 2,7 milljónir seldra lítra 2024, sem sé um sextíu prósentum meira en keppinauturinn Víking gylltur.Þá kemur fram að fjórir af fimm mest seldu bjórunum í Vínbúðinni séu frá Ölgerðinni. Ölgerðin sé með um 50 prósenta markaðshlutdeild í bjór á Íslandi en Coca-Cola sé með 23 prósent. Hvernig mega fyrirtæki nýta sér markaðsráðandi stöðu sína og hvenær er það ólöglegt? Líkt og fram hefur komið er markaðsráðandi staða fyrirtækja leyfileg og það sem telst vera eðlileg samkeppni er til dæmis:Að lækka verð vegna hagkvæmari reksturs.Að bjóða veitingastað betri þjónustu eða áreiðanlegri afhendingu.Að bjóða magnafslátt sem endurspeglar raunverulegan kostnað eða stærðarhagkvæmni.Að gera styrktarsamninga eða bjóða afslátt, að því gefnu að samningarnir séu ekki samkeppnishamlandi með ólögmætum hætti.Dæmi um viðskiptahætti sem gætu verið ólögmætirAð krefjast þess að viðskiptavinur kaupi eingöngu af fyrirtækinu, með þeim afleiðingum að keppinautar útilokast frá markaðnum.Að nota tryggðarafslætti þannig að erfitt sé fyrir viðskiptavini að skipta um birgja.Að selja vörur undir kostnaðarverði með þeim hætti að samkeppni veikist.Að mismuna sambærilegum viðskiptavinum með ómálefnalegum hætti og raska samkeppni. Hvað telst vera misnotkun á markaðsráðandi stöðu? Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu er misnotkun markaðsráðandi fyrirtækja aðallega tvenns konar, útilokandi misnotkun sem eru aðgerðir til að skaða keppinauta, til dæmis undirverðlagning eða einkakaupasamningar og arðránsmisnotkun sem eru aðgerðir sem skaða viðskiptavini, til dæmis okurverð eða ósanngjarnir skilmálar.Misnotkun á markaðsráðandi stöðu er bönnuð samkvæmt 11. gr. samkeppnislaga.11. gr. Misnotkun eins eða fleiri fyrirtækja á markaðsráðandi stöðu er bönnuð. Misnotkun skv. 1. mgr. getur m.a. falist í því að: a. beint eða óbeint sé krafist ósanngjarns kaup- eða söluverðs eða aðrir ósanngjarnir viðskiptaskilmálar settir, b. settar séu takmarkanir á framleiðslu, markaði eða tækniþróun, neytendum til tjóns, c. viðskiptaaðilum sé mismunað með ólíkum skilmálum í sams konar viðskiptum og samkeppnisstaða þeirra þannig veikt, d. sett sé það skilyrði fyrir samningagerð að hinir viðsemjendurnir taki á sig viðbótarskuldbindingar sem tengjast ekki efni samninganna, hvorki í eðli sínu né samkvæmt viðskiptavenju. Hvernig hefur markaðsmisnotkun áhrif á neytendur? Í Kveik í gær sögðu samkeppnisaðilar Ölgerðarinnar að samningar hefðu komið í veg fyrir að vörur þeirra væru seldar á ákveðnum börum og veitingastöðum. Eitt dæmi var um bjór frá litlu brugghúsi sem hvarf af krana á hóteli vegna samnings við Ölgerðina. Ölgerðin hafnar því að samningar fyrirtækisins séu útilokandi.Hugsanleg áhrif á neytendur þegar slíkt er uppi er:Minni fjölbreytni í bjór, gosdrykkjum og orkudrykkjum.Minni möguleiki á að finna staðbundnar vörur eða vörur frá nýjum framleiðendum.Vörusvik. Að viðskiptavinur fái aðra vöru en hann bað um, án þess að það vera upplýstur um það. Líkt og sýnt var í þættinum í gær þegar fréttamaður pantaði vodka í Red bull á bar en fékk annan orkudrykk í staðinn.Samkeppniseftirlitið leggur sektir á fyrirtæki sem brjóta 11. gr. samkeppnislaga nema brotið teljist óverulegt eða af öðrum ástæðum sé ekki talin þörf á slíkum sektum til að stuðla að og efla virka samkeppni.Samkeppniseftirlitið tekur sérstaklega fram að verðlækkun sé almennt æskileg í samkeppni. Hún getur hins vegar orðið vandamál ef markaðsráðandi fyrirtæki beitir undirverðlagningu eða sértækum verðlækkunum til að veikja keppinauta. Það þurfi því að skoða aðstæður, samninga og áhrif hegðunarinnar, ekki aðeins hvort fyrirtæki hafi boðið afslátt.Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, hefur ekki viljað svara hvað eftirlitinu hafa borist mörg erindi sem tengjast Ölgerðinni. Málið sé til skoðunar en ekki verði veittar frekari upplýsingar um rannsóknina að svo stöddu.Fréttin hefur verið uppfærð.

Samkeppnisaðilar Ölgerðarinnar segja fyrirtækið markvisst reyna að útiloka vörur sínar á börum, veitingahúsum, útihátíðum og hjá nemendafélögum. Þetta er meðal þess sem kom fram í Kveik í gærkvöld en í þættinum var veitt innsýn í viðskiptahætti fyrirtækisins sem er eitt það stærsta sinnar tegundar hér á landi.Samkeppniseftirlitið hefur hafið rannsókn á háttsemi Ölgerðarinnar á drykkjarvörumarkaði og réðst í húsleit á skrifstofum Beru, móðurfélags Ölgerðarinnar fyrir helgi. Til skoðunar er hvort fyrirtækið sé í markaðsráðandi stöðu á viðkomandi mörkuðum og hvort fyrirtækið hafi virt bann samkeppnislaga við misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Hvað þýðir að vera í markaðsráðandi stöðu? Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu felur markaðsráðandi staða í sér að fyrirtæki hafi svo mikinn efnahagslegan styrk að það geti hindrað virka samkeppni og starfað að verulegu leyti án þess að þurfa að taka tillit til keppinauta, viðskiptavina eða neytenda. Við matið er meðal annars litið til markaðshlutdeildar, aðgangshindrana, fjárhagslegs styrks og stöðu keppinauta.Samkeppniseftirlitið segir að yfir 50% markaðshlutdeild gefi sterka vísbendingu um markaðsráðandi stöðu, en lægri hlutdeild útiloki hana ekki. Markaðsráðandi staða er leyfileg sem þýðir að stór fyrirtæki mega keppa af krafti, bjóða afslætti, styrki og góða þjónustu. Fyrirtæki í markaðsráðandi stöðu mega ekki misnota hana.En telst Ölgerðin markaðsráðandi á drykkjarvörumarkaði, að einhverju eða öllu leyti?Í byrjun síðasta árs var greint frá kaupum Ölgerðarinnar á fyrirtækjunum Gæðabakstri og Kjarnavörum. Samkeppniseftirlitið ákvað að aðhafast ekki vegna samrunans. Í ákvörðuninni er hins vegar ítarlega fjallað um mögulega markaðsráðandi stöðu Ölgerðarinnar á drykkjarvörumarkaði og þar kemur fram að fyrirtækið sé með allt að 80% hlutdeild á ákveðnum sviðum markaðarins. Samkeppniseftirlitið fullyrðir ekki að fyrirtækið sé markaðsráðandi en segir þó:„Ölgerðin hefur háa markaðshlutdeild í drykkjarvöru, bæði áfengri og óáfengri, þar sem hlutdeildir yfir 50% gefa löglíkur fyrir markaðsráðandi stöðu.“Í skriflegu svari til Kveiks sögðust forsvarsmenn Ölgerðarinnar ekki hafa forsendur til að meta nákvæmlega hvort fyrirtækið væri markaðsráðandi, enda hefði fyrirtækið ekki áreiðanlegar upplýsingar um stærð annarra aðila á markaði.Í Kveik í gær var sýnd kynning sem Ölgerðin lét gera í samningaviðræðum við lítinn veitingastað sem var opnaður á höfuðborgarsvæðinu í fyrra.Í kynningunni fer Ölgerðin ítarlega yfir sterka stöðu sína á markaði. Þar kemur meðal annars fram að sex af tíu mest seldu gosdrykkjum á landinu séu frá Ölgerðinni og að fyrirtækið sé með 56 prósenta hlutdeild á þeim markaði. Kristall sé langstærsta vörumerkið í kolsýrðum vatnsdrykkjum og að heildarhlutdeild Ölgerðarinnar í vatnsdrykkjum sé tæp 90 prósent. Úr glærukynningu Ölgerðarinnar Þá sé Collab, sem Ölgerðin framleiðir, vinsælasti orkudrykkurinn. Í kynningunni segir að Gull Lite sé langmest seldi bjórinn í ÁTVR með 2,7 milljónir seldra lítra 2024, sem sé um sextíu prósentum meira en keppinauturinn Víking gylltur.Þá kemur fram að fjórir af fimm mest seldu bjórunum í Vínbúðinni séu frá Ölgerðinni. Ölgerðin sé með um 50 prósenta markaðshlutdeild í bjór á Íslandi en Coca-Cola sé með 23 prósent. Hvernig mega fyrirtæki nýta sér markaðsráðandi stöðu sína og hvenær er það ólöglegt? Líkt og fram hefur komið er markaðsráðandi staða fyrirtækja leyfileg og það sem telst vera eðlileg samkeppni er til dæmis:Að lækka verð vegna hagkvæmari reksturs.Að bjóða veitingastað betri þjónustu eða áreiðanlegri afhendingu.Að bjóða magnafslátt sem endurspeglar raunverulegan kostnað eða stærðarhagkvæmni.Að gera styrktarsamninga eða bjóða afslátt, að því gefnu að samningarnir séu ekki samkeppnishamlandi með ólögmætum hætti.Dæmi um viðskiptahætti sem gætu verið ólögmætirAð krefjast þess að viðskiptavinur kaupi eingöngu af fyrirtækinu, með þeim afleiðingum að keppinautar útilokast frá markaðnum.Að nota tryggðarafslætti þannig að erfitt sé fyrir viðskiptavini að skipta um birgja.Að selja vörur undir kostnaðarverði með þeim hætti að samkeppni veikist.Að mismuna sambærilegum viðskiptavinum með ómálefnalegum hætti og raska samkeppni. Hvað telst vera misnotkun á markaðsráðandi stöðu? Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu er misnotkun markaðsráðandi fyrirtækja aðallega tvenns konar, útilokandi misnotkun sem eru aðgerðir til að skaða keppinauta, til dæmis undirverðlagning eða einkakaupasamningar og arðránsmisnotkun sem eru aðgerðir sem skaða viðskiptavini, til dæmis okurverð eða ósanngjarnir skilmálar.Misnotkun á markaðsráðandi stöðu er bönnuð samkvæmt 11. gr. samkeppnislaga.11. gr. Misnotkun eins eða fleiri fyrirtækja á markaðsráðandi stöðu er bönnuð. Misnotkun skv. 1. mgr. getur m.a. falist í því að: a. beint eða óbeint sé krafist ósanngjarns kaup- eða söluverðs eða aðrir ósanngjarnir viðskiptaskilmálar settir, b. settar séu takmarkanir á framleiðslu, markaði eða tækniþróun, neytendum til tjóns, c. viðskiptaaðilum sé mismunað með ólíkum skilmálum í sams konar viðskiptum og samkeppnisstaða þeirra þannig veikt, d. sett sé það skilyrði fyrir samningagerð að hinir viðsemjendurnir taki á sig viðbótarskuldbindingar sem tengjast ekki efni samninganna, hvorki í eðli sínu né samkvæmt viðskiptavenju. Hvernig hefur markaðsmisnotkun áhrif á neytendur? Í Kveik í gær sögðu samkeppnisaðilar Ölgerðarinnar að samningar hefðu komið í veg fyrir að vörur þeirra væru seldar á ákveðnum börum og veitingastöðum. Eitt dæmi var um bjór frá litlu brugghúsi sem hvarf af krana á hóteli vegna samnings við Ölgerðina. Ölgerðin hafnar því að samningar fyrirtækisins séu útilokandi.Hugsanleg áhrif á neytendur þegar slíkt er uppi er:Minni fjölbreytni í bjór, gosdrykkjum og orkudrykkjum.Minni möguleiki á að finna staðbundnar vörur eða vörur frá nýjum framleiðendum.Vörusvik. Að viðskiptavinur fái aðra vöru en hann bað um, án þess að það vera upplýstur um það. Líkt og sýnt var í þættinum í gær þegar fréttamaður pantaði vodka í Red bull á bar en fékk annan orkudrykk í staðinn.Samkeppniseftirlitið leggur sektir á fyrirtæki sem brjóta 11. gr. samkeppnislaga nema brotið teljist óverulegt eða af öðrum ástæðum sé ekki talin þörf á slíkum sektum til að stuðla að og efla virka samkeppni.Samkeppniseftirlitið tekur sérstaklega fram að verðlækkun sé almennt æskileg í samkeppni. Hún getur hins vegar orðið vandamál ef markaðsráðandi fyrirtæki beitir undirverðlagningu eða sértækum verðlækkunum til að veikja keppinauta. Það þurfi því að skoða aðstæður, samninga og áhrif hegðunarinnar, ekki aðeins hvort fyrirtæki hafi boðið afslátt.Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, hefur ekki viljað svara hvað eftirlitinu hafa borist mörg erindi sem tengjast Ölgerðinni. Málið sé til skoðunar en ekki verði veittar frekari upplýsingar um rannsóknina að svo stöddu.Dæmi um fyrirtæki sem hafa misnotað markaðsráðandi stöðuÁrið 2011 komst Samkeppniseftirlitið að þeirri niðurstöðu að drykkjarvöruframleiðandinn Vífilfell hefði misnotað markaðsráðandi stöðu sína á gosdrykkjamarkaði. Brotið fólst í því að Vífilfell gerði fjölmarga einkakaupsamninga við viðskiptavini sína og skuldbatt þá til þess að kaupa gosdrykki einungis frá Vífilfelli. Fyrirtækinu var gert að greiða 260 milljónir króna í stjórnvaldssekt.Hagar var sektað um 315 milljónir króna af Samkeppniseftirlitinu árið 2008 vegna undirboða á mjólk og mjólkurvörum í verslunum Bónus. Eftirlitið komst að þeirri niðurstöðu að Hagar hefðu misnotað markaðsráðandi stöðu sína með því að selja mjólk og mjólkurvörur í Bónus undir kostnaðarverði á árunum 2005–2006.

Framkvæmdastjóri Sambíóanna gagnrýnir umfjöllun RÚV um viðskiptahætti Ölgerðarinnar og segir myndina sem dregin var upp í þætti Kveiks of einhliða.